Travelogue - Ladakh Diaries

आधीचा भाग वाचण्यासाठी खालील लिंकचा उपयोग करा. लेह लडाख - भाग १ लेह लडाख - भाग २ लेह लडाख - भाग ३ लेह लडाख - भाग ४ लेह लडाख - भाग ५ लेह लडाख - भाग ६ लेह लडाख - भाग ७ आमची आजची फ्लाईट सकाळी ६:५० वाजताची होती. विमानतळावर गेल्यावर ती उशीराने निघणार असल्याचं समजलं. आजचा आमचा प्रवास थेट मुंबईला नव्हता. दिल्लीला विमान बदलायला लागणार होतं. सुदैवाने २०-२५ मिनिटापेक्षा जास्त उशीर नव्हता. साधारण ७.२० च्या अंदाजात विमानाने दिल्लीच्या दिशेने उड्डाण केलं. तेव्हा सूर्योदय झालेला होता आणि सगळीकडे लख्ख प्रकाश पसरला होता. मागच्या वेळेपेक्षा या वेळी दिसणारं दृष्य फारच अद्भूत होतं.  पाहावं तिकडे बर्फाच्छादित शिखरं पसरलेली होती. मधूनच गडद निळे ढगांचे पुंजके डोकावत होते. आजचा नजारा खरंच अवर्णनीय आणि शब्दातीत होता.  फक्त नजरेत साठवून घ्यायचा. जवळ जवळ १०-१२ मिनिटं या दृश्याचा आस्वाद घेता आला. दिल्लीला विमानतळावर पोहोचल्यावर कळलं की पुढे मुम्बईला जाणारं विमानसुध्दा उशिरा जाणार आहे. किमान २-३ तास तरी विमानतळावर थांबायला लागणार होता. जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी या न्यायाने एकदा परतीचा प्र...

आधीचा भाग वाचण्यासाठी खालील लिंकचा उपयोग करा. लेह लडाख - भाग १ लेह लडाख - भाग २ लेह लडाख - भाग ३ लेह लडाख - भाग ४ लेह लडाख - भाग ५ लेह लडाख - भाग ६ लेह शहरामध्ये आणि आजूबाजूला पाहण्यासारख्या खूप गोष्टी आहेत. मोनॅस्टरी तर खूप आहेत. थोडी चर्चा करून आम्ही फक्त ४ ठिकाणं पहायची ठरवली - हॉल ऑफ फेम, जोरावर फॉर्ट, शांती स्तूप, लेह पॅलेस. उरलेला वेळ बाजारात फिरायच ठरलं.  सगळ्यात पहिल्यांदा हॉल ऑफ फेमला भेट दिली. हॉल ऑफ फेम हे भारत पाकिस्तान युद्धामध्ये विशेषतः कारगिल युद्धात शहीद झालेल्या वीरांच स्मारक आहे.   बाहेर होवित्झर तोफा, बी आरडीएम, आरसीएल अशी युद्ध सामग्री होती. इथे मोठं संग्रहालयही आहे. हॉल ऑफ फेम मध्ये अनेक दालनं आहेत.  एका दालनामध्ये लडाखची माहिती आहे - इथले लोक, त्यांच्या श्रध्दा, अन्न, कपडे, फळं, फुलं, प्राणी इ. दुसऱ्या दालनामध्ये भारत पाकिस्तान युध्दात पराक्रम गाजवणाऱ्या आणि शोर्य पुरस्कार दिलेल्या वीरांचे फोटो आणि माहिती आहे. एक दालन हे खास ऑपरेशन विजयला समर्पित आहे. इथे कारगिल युद्ध का झालं, कसं झालं, त्या अंतर्गत कोणत्या कारवाया करण्यात आल्या याची सविस्तर मा...

आधीचा भाग वाचण्यासाठी खालील लिंकचा उपयोग करा. लेह लडाख - भाग १ लेह लडाख - भाग २ लेह लडाख - भाग ३ लेह लडाख - भाग ४ लेह लडाख - भाग ५ रात्री पॅंगॉंगला फारच थंड होतं. काल मी जवळ असलेले सर्व गरम कपडे अंगात चढवले होते. माझा एस्किमो झाला होता म्हणायला हरकत नाही. इथे फार कडाक्याची थंडी असल्यामुळे कधी एकदा तिथून निघतो असं झालं होतं.  आज सकाळी न्याहारी करून ८:३० वाजता परतीच्या प्रवासाला सुरुवात केली. आज परत एकदा पॅंगॉंगला भेट दिली. पण सकाळपेक्षा संध्याकाळचा नजारा जास्त चांगला दिसतो. आज लेहला चांग ला पास रस्त्याने जाणार होतो. चांग ला पासही खारदुंगला सारखाच उंचावराचा पास आहे. आजच्या रस्त्यावरच दृष्य अजूनच वेगळ होत. आज सर्व बाजूला हिमाच्छादित शिखरं होती. रस्त्याच्या बाजूला खूप ठिकाणी थिजलेला बर्फ होता. वाटेत एका ठिकाणी थांबून बर्फात खेळलो. पण आजचा बर्फ जमिनीवरचा नव्हता. खालून पाणी वहात होतं. कडेकडेने उन्हामुळे बर्फ वितळायला सुरुवात झाली होती आणि बर्फाचा थर पातळ व्हायला लागला होता. पटापट फोटो काढले आणि पुढे निघालो. वाटेत एके ठिकाणी याकचा मोठा कळप चरताना दिसला. किमान ...

आधीचा भाग वाचण्यासाठी खालील लिंकचा उपयोग करा. लेह लडाख - भाग १ लेह लडाख - भाग २ लेह लडाख - भाग ३ लेह लडाख - भाग ४ लेह लडाखची सहल पॅंगॉंग तलावाला भेट दिल्याशिवाय पूर्ण होऊच शकत नाही. अखेर आज पॅंगॉंगला जायचा दिवस उजाडला. आज आम्ही साधारण ८:३० वाजता बाहेर पडलो. पॅंगॉंगला जायच्या आधी आम्ही पनामिक गरम पाण्याच्या झऱ्याला भेट दिली. इतर कुठल्याही गरम पाण्याच्या झऱ्याप्रमाणे इथल्या पाण्यामध्येही सल्फरचं प्रमाण जास्त आहे. त्यामुळे झऱ्याजवळ पोहोचताच विशिष्ट प्रकारचा गंध येतो. शिवाय हे पाणी औषधोपचारासाठी वापरतात. झऱ्याचं पाणी एवढं गरम आहे की त्यामधे आपण बोट घालू शकत नाही. दुरूनही गरम पाण्याची वाफ दिसते. झऱ्याच्या काठावर छान उबदार वाटतं. लोकांना तिथे आंघोळ करता यावी यासाठी एक छोटा तलाव बांधला आहे. तलावामध्ये झऱ्याचं गरम पाणी सोडलं आहे. परंतू पाण्याचं तापमान नियंत्रित केलं आहे. शिवाय स्नानगृह बांधलं आहे. सोयी चांगल्या केल्या आहेत. पण आम्हाला  पॅंगॉंगचे वेध लागले असल्यामुळे आम्ही अंघोळीच्या भानगडीत पडलो नाही.  पनामिकहून आम्ही परत साधारण खालसार पर्यंत गेलो. तिथून जवळच पॅंगॉंगला जाण्यास...

आधीचा भाग वाचण्यासाठी खालील लिंकचा उपयोग करा. लेह लडाख - भाग १ लेह लडाख - भाग २ लेह लडाख - भाग ३ आज आमचा प्रवासाचा तिसरा दिवस. आजचा दिवसभराचा कार्यक्रम फक्त तुरतुकला जाऊन येणे एवढाच होता.  तुरतुकबद्दल थोडी माहिती सांगणं संयुक्तिक ठरेल. तुरतुक हे भारत - पाक सीमेवरच शेवटचं गाव आहे. तसं पाहायला गेलं तर लौकिकार्थाने थांग हे शेवटचं गाव आहे आणि तिथूनच नियंत्रण रेषा जाते. तुरतुक हे गाव बाल्टिस्तान भागातलं आहे. १९७१ मधे पाकिस्तान बरोबर झालेल्या युद्धात हे गाव भारतात आलं. बाकीचा बाल्टिस्तानचा भाग पीओके मधे आहे.  इथे राहणारे लोक बाल्टी/ बल्ती वंशाचे आहेत. त्यांचे आचार, विचार, राहणी लडाखी लोकांपेक्षा भिन्न आहे.  आपण पुढे जाण्याआधी अजून एक निरीक्षण नोंदवण योग्य होईल. मुंबई मधे बसून आपण नेहेमीच ऐकलं आहे की लेह - लडाखचा भाग लष्कराच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा आहे. खारदुंग ला, चांग ला हे महामार्ग सैन्याची हालचाल करणे, रसद पुरवठा करणे यासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहेत. त्यामुळे लेह मध्ये पाऊल ठेवल्यापासून एक गोष्ट फार प्रकर्षाने जाणवते ती म्हणजे ठायी ठायी सैन्याच अस्तित्व. लडाखम...

आधीचा भाग वाचण्यासाठी खालील लिंकचा उपयोग करा. लेह लडाख - भाग १ लेह लडाख - भाग २ लेह मधली हॉटेलची खोली एकदम आरामदायी होती. रात्रीची झोप छान झाली. कडाक्याची थंडी असल्यामुळे दोन रग घेऊन झोपले तर खरं पण मध्यरात्री घाम फुटला. सकाळी हॉटेलच्या व्यवस्थापकाने सांगितलं की रात्री पारा ०° पेक्षाही खाली गेला होता. तापमान ऐकूनच परत हुडहुडी भरते की काय असं वाटलं.  सकाळी नाश्ता करून साधारण ९:३० च्या सुमारास प्रवासाला सुरुवात झाली. प्रवासाला सुरुवात केली तेव्हा छान ऊन पडलं होतं. लेह पासून ढोबळमानाने ३ वेगळे मार्ग जातात - नुब्रा व्हॅली, पॅंगॉंग आणि शाम व्हॅली. आम्ही यातले नुब्रा व्हॅली आणि पॅंगॉंग हे दोन मार्ग फिरणार होतो. आजचा मार्ग खारदुंग ला पासवरुन नुब्रा व्हॅलीला जाणारा होता. लेह शहरातून बाहेर पडलो आणि पूर्ण वळणा वळणाचा रस्ता चालू झाला. घाटातून लेहचं मनोहारी दर्शन घडलं.  लेहपासून खारदुंग ला साधारण ३८-३९ किमी वर आहे. पोहोचायला साधारण दीड तास लागतो. घाटातले एकपदरी रस्ते, टोकाची वळणं, एका बाजूला रौद्र पहाड, दुसऱ्या बाजूला खोल दरी आणि दरीमधून वाहणारी पाण्याला खळाळ असणारी नदी हे वर्णन ह...